ΑΡΜΟΣΚΟΠΩΝΤΑΣ

Ήτοι, 'σκοπέω' τους 'αρμούς' οίτινες Αρμονίαν συγκροτούσιν.

Κατά τον μύθο, ο Άρης πλάγιασε με την Αφροδίτη. Αυτή η ερωτική σύζευξη του άγριου στοιχείου στο πρόσωπο του θεού του πολέμου με αυτό της τρυφερότητος στο πρόσωπο της θεάς του Έρωτος γέννησε μία κόρη: την Αρμονία.

Κατά ποιητικό τρόπο, ο μύθος δεν απέχει από την πραγματικότητα, εφόσον για να υπάρξει αρμονία σ' αυτόν τον κόσμο απαιτείται δράση και αντίδραση μεταξύ αντιθέτων όπως ακριβώς δύο αντιπαρατιθέμενα βάρη επιφέρουν την ισορροπία σε μία ζυγαριά, όπως ο θετικός πόλος συνδράμει με τον αρνητικό για όποιοδήποτε ρεύμα ή περιστροφή. Το ίδιο ισχύει για τη φύση, τα χρώματα, τα συναισθήματα, τους πολιτισμούς ανά την υφήλιο και ό,τι απαρτίζει τον φαινομενικά χαοτικό μας κόσμο, ο οποίος βρίθει αντιθέσεων.

Τονίζω «φαινομενικά» επειδή η Aρμονία αναδύεται από αυτό το «αντιθετοβριθές» χάος και την κινητήριο δύναμη που οδηγεί τα όντα στο σμίξιμο, τον Έρωτα. Εδώ γίνεται ευδιάκριτη όχι μόνο η σοφία πίσω από τους Ελληνικούς Μύθους, αλλά και το μεγαλείο της Ελληνικής γλώσσας που είναι αλληλένδετο με αυτή την σοφία, καθώς η λέξη «αρμονία» προέρχεται από το ρήμα «αραρίσκω», δηλαδή συνάπτω, ενώνω, συνδέω, ενώ το σημείο όπου εφάπτονται τα αντιπαρατιθέμενα ονομάζεται αρμός. Με άλλα λόγια, στους αρμούς επιτυγχάνεται η αρμονία, η εναρμόνιση.

Μία τέτοια εναρμόνιση δημιούργησε τις συνθήκες για ζωή στην υδρόγειο. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε την αξία της Αρμονίας επειδή ως σκεπτόμενα και ερωτικά όντα, πέρα από μία απλή επιβίωση στον «αρμολογημένο» μας πλανήτη, πρωταρχικός μας στόχος είναι η ευτυχία και η ευημερία ανάμεσα στους αρμούς που τον συγκροτούν. Αλλά για να πετύχουμε αυτά τα δύο οφείλουμε να εισαγάγουμε μία νέα έννοια και λέξη που απαντούν σε έναν εξ' ίσου νέο τρόπο αντίληψης: την «Αρμοσκόπηση». Αρμοσκοπώντας (αναδιφώμενοι τις συνθέσεις) ανιχνεύουμε και βρίσκουμε τα 'συμβατά' σημεία επαφής αντιθέτων όπου βρίσκεται η «χρυσή τομή», το «άριστον μέτρον», και όπου κυριαρχεί η ενωτική δύναμις: ο Έρως.

Εδώ πάλι, η λέξη κλειδί είναι η 'συμβατότης' καθώς το πλαίσιο των αρμών θα πρέπει να παράγει μία επιθυμητή κατάσταση όπως η σοκολάτα και το γάλα συνθέτουν την βελουδένια υφή και τη γεύση της σοκολάτας γάλακτος, ενώ, ας πούμε, η σύνθεση γάλακτος και ξυδιού είναι κάθε τι άλλο παρά αρεστή σε οποιονδήποτε ουρανίσκο. Για να επιτύχει λοιπόν ο άνθρωπος την πολυπόθητη ευτυχία, η διαγωγή του σωματοπνευματικού του βίου θα πρέπει να κινείται στο πλαίσιο αυτών των αρμών, δεδομένου ότι αναγνωρίζει τη συμβατικότητα των στοιχείων που τους πλαισιώνουν. Εν ολίγοις, χρειάζεται αδιάκοπη αρμοσκόπηση και συνεχής αναθεώρηση του εξελισσόμενου κόσμου μας.

Προϋπόθεση για κάτι τέτοιο είναι η πλούσια βιωματική και ιστορική μνήμη η οποία εμπλουτίζει την φαντασία του αρμοσκόπου. Γνωρίζοντας την εξέχουσα σημασία της μνήμης, ο Όμηρος, όπως και ο Ησίοδος, κάνει επίκληση στην Μούσα, κόρη της Μνημοσύνης, για να εναρμονίσει σκέψη και λόγο, ιστορία και ποίηση. Κατά τον ίδιο τρόπο, δια της μνήμης, ο αρμοσκόπος ερευνά τα πράγματα βιωματικά και ποιητικά μη επαναπαυμένος με τις φιλοσοφικές παρατηρήσεις των άλλων, αλλά εκ νέου προσπαθώντας να δώσει τις δικές του απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα που ανέκαθεν απασχολούσαν τους σκεπτόμενους ανθρώπους. Η οικουμενικώς διαχρονική ισχύς του Ελληνικού πνεύματος και πολιτισμού οφείλεται σε μια τέτοια ποιητική επεξεργασία της μνήμης εκ της οποίας παρήχθησαν οι μοναδικές έννοιες «αρμονία» και «έρως».

Αυτές οι έννοιες γεννήθηκαν στην Ελλάδα επειδή αυτός καθ' αυτός ο Ελληνικός χώρος αποτελεί έναν ξεχωριστό αρμό στον πλανήτη μας τόσο από γεωγραφική άποψη όσο και από πολιτισμική. Γεωγραφικά, η Ελλάδα δεν βρίσκεται μόνο εκεί που συναντιούνται οι δύο ήπειροι της Ευρώπης και της Ασίας, αλλά και στο νοτιότερο σημείο που χωρίζει την Γηραιά Ήπειρο από την Αφρική. Συγχρόνως, όπως δέχεται τις επιδράσεις των ανέμων Ζέφυρου, Απηλιώτη, Βορέα και Νότου έτσι γνωρίζει και τις πολιτισμικές εξελίξεις στις αντίστοιχες περιοχές. Ως εκ τούτου, ο έλληνας μπορεί να χορέψει με την ίδια άνεση το ανατολικό τσιφτετέλι όπως και το δυτικό βαλς. Εν τούτοις, η αρμονία μεταξύ των δύο επιτυγχάνεται στους κύκλους των δημοτικών του χορών.

Η αρμονικότητα του Ελληνικού χώρου φανερώνεται και στην πλέον ανθρωποκεντρική του τέχνη σε σχέση με αυτή της τερατομορφίας που φύτρωνε στις γύρω περιοχές. Αυτό ήταν επόμενο, εφ' όσον στον αρμό πάντοτε κυριαρχεί ο Έρως - και ποίο ον στον πλανήτη πιο ερωτικό από τον άνθρωπο; Επειδή ακριβώς εδώ στον κύριο αρμό του κόσμου μας αναγνωρίσθηκε η πρωταρχικότητα του Έρωτος, πουθενά αλλού στην υφήλιο δεν παρουσιάζεται η ανθρώπινη υπόσταση, χάρη και αξιοπρέπεια όπως την εξυμνεί το Ελληνικό μάρμαρο. O Έρως ένωσε τα δύο αντίθετα στοιχεία της Εγκράτειας και της Έκστασης όπως αναγνωρίζονται στα πρόσωπα του Απόλλωνος και του Διονύσου, αντίστοιχα ώστε να παραχθεί η έννοια της 'καλοκαγαθίας,' τον ιδεώδη χαρακτήρα του ανθρώπου που συνδυάζει το σωματικό κάλλος με την ηθική τελειότητα.. Αυτή ή συναρμογή απεικονίζεται στην αγαλλίαση που απορρέει από τα πρόσωπα των Ελληνικών αγαλμάτων.

Ως το κεντρικό σημείο της πολιτισμικής ζυγαριάς του πλανήτη, λοιπόν, η Ελλάδα πάντοτε θα αποτελεί όχι μόνο σημείο αναφοράς των πιο ευγενών επιτευγμάτων της ανθρώπινης σύλληψης, αλλά και αφετηρία για αρμοσκόπηση του πανανθρώπινου πολιτισμού. Το δεύτερο επιτυγχάνεται επειδή η τέχνη, η σκέψη και οι θεσμοί που γεννήθηκαν εδώ καθορίζουν το μέτρο για την γενικότερη αξιολόγηση της αρμονίας στην οικουμένη. Όταν στον Ελληνικό χώρο ταλαντεύεται αυτή η αρμονία σημαίνει ότι υπάρχει και πολιτισμική κατάρρευση ανά την υφήλιο.

Στις μέρες μας η ταλάντευση της αρμονίας είναι ιδιαιτέρως αισθητή στον Ελληνικό χώρο, ο οποίος κλυδωνίζεται από τις συνέπειες μίας κακώς εννοούμενης παγκοσμιοποίησης. Οι εκ δυσμών επιδράσεις δια των ΜΜΕ, με κύριο άξονα οικονομικά συστήματα που παραγκωνίζουν τον άνθρωπο, τείνουν να αποδομήσουν όλους τους αρμούς στον πλανήτη, κάτι που εξουδετερώνει την αρμονία του. Ελλείψει αρμών, αναμειγνύονται μη συμβατά μεταξύ τους στοιχεία, όπως το γάλα και το ξύδι που προανέφερα, προκαλώντας εμετικές αντιδράσεις ανά την υφήλιο. Κραυγαλέα σημάδια είναι το Μεσανατολικό, η τρομοκρατία, η αλλοίωση του περιβάλλοντος, η λήθη των παραδόσεων και ο ξεριζωμός ολόκληρων πληθυσμών από τις εστίες τους, το αποτέλεσμα του οποίου είναι οι αδιάκριτες πολυφυλετικές/πολυπολιτισμικές προσμίξεις που οδηγούν στην γκετοποίηση των πάλαι ποτέ εθνικών εστιών όπου μπορούσε να αναπτυχθεί ο άνθρωπος περιβαλλόμενος από την αίσθηση ασφάλειας που μόνο μία εθνοκοινωνική ομόνοια και ομοιογένεια μπορεί να παρέχει. Αυτό που αναδύεται είναι μία ισοπέδωση των πάντων που καθιστά τον άνθρωπο ως αμνήμονα, χειραγωγίσημο καταναλωτή. Η συνέπεια θα είναι ένα άχρωμο μέλλον χωρίς παρελθόν.

Η 'άρμοσκόπηση' του κόσμου μας, λοιπόν, νοείται ως μοναδική πράξη αντίστασης κατά αυτής της ισοπεδωτικής μνημοκτόνου μας κατάστασης. Ως αντίληψη, είναι απόρροια της ίδιας την Ελληνικής θεωρήσεως των πραγμάτων που παρήγαγε την έννοια Αρμονία.

Ωστόσο, η Ελληνοκεντρική αφετηρία των σκέψεων που εκδηλώνονται εδώ δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένα είδος εθνικιστικής έπαρσης, αλλά ως μία προσπάθεια πανανθρώπινης αφυπνίσεως από τον λήθαργο που επικρατεί στις σύγχρονες κοινωνίες ως προς τις πραγματικές αξίες για τις οποίες αξίζει να ζει κανείς. Και αυτό, επειδή ο Ελληνοκεντρισμός είναι ταυτόσημος με τον εξανθρωπισμό, και ως εκ τούτου, οι αξίες που πρεσβεύει η Ελληνική αντίληψη των πραγμάτων είναι κατ' ουσίαν οικουμενικές.


-Παναγιώτης Τερπάνδρου Ζαχαρίου- (2005)

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημερώσεις των άρθρων.