ΓΥΝΑΙΚΑ

2017-03-08

«Πολλών κατά γην και κατά θάλασσαν θηρίων μέγιστόν έστι θηρίον γυνή»


Αργότερα εκείνο το βράδυ, είχα την ευχαρίστηση να γνωρίσω μερικές Ελληνίδες, φίλες της αδελφής του Σεφεριάδη. Εδώ πάλι εντυπωσιάστηκα από την απουσία αυτών των κραυγαλέων ελαττωμάτων που κάνουν ακόμα και τις πιο όμορφες Αμερικανίδες ή Αγγλίδες να φαίνονται αναμφίβολα άσχημες σε σύγκριση. Η Ελληνίδα, ακόμη κι αν είναι καλλιεργημένη, είναι πάνω απ' όλα γυναίκα. Από αυτήν απορρέει ένα διαφορετικό άρωμα. Σε ζεσταίνει και σε συναρπάζει.... Η κοινή Ελληνοπούλα που βλέπει κανείς στον δρόμο υπερτερεί έναντι της αντίστοιχης Αμερικανίδας σε όλα τα σημεία. Πάνω από όλα έχει χαρακτήρα και ανατροφή, ένας ακτύπητος συνδυασμός που παράγει αθάνατη ομορφιά και που πάντα θα κάνει τους απογόνους αρχαίων λαών να ξεχωρίζουν από τα νόθα ξεφυτρώματα του Νέου Κόσμου.»

( Χένρυ Μίλλερ, Ο Κολοσσός του Μαρουσίου, 1941)

Προτού εκλάβουμε τα προαναφερθέντα ως τροφή για κάποια εθνική έπαρση, αξίζει να σημειώσουμε ότι ο μεγάλος Αμερικανός συγγραφέας αναφέρεται στις Ελληνίδες που γνώρισε κατά την επίσκεψή του στην Ελλάδα προπολεμικά. Τότε που η Ελληνική κοινωνία ακόμα δεν είχε περάσει μέσα από τα γρανάζια των βιομηχανιών και την αλλοίωση που της έμελλε με την στενότερη επαφή με τα εκ Δυσμών μέσα μαζικής ενημέρωσης και επιρροής της μεταπολεμικής περιόδου.

Όχι βέβαια πως τα πράγματα ήταν όλα ρόδινα για την Ελληνίδα της υπαίθρου, που πέρα από τον κάματο στα χωράφια, τις ευθύνες των παιδιών και του νοικοκυριού, συνήθως επωμιζόταν έναν αυταρχικό σύζυγο και ασφυκτικούς κοινωνικούς θεσμούς. Η ζωή ήταν κάθε άλλο παρά εύκολη. Εν τούτοις, η ίδια αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της οικογένειας, αλλά και έναν αγωγό πολιτισμικής μνήμης καθώς κληροδοτούσε στα παιδιά της με κάθε της κίνηση την Ελληνική ανθρωπιά, είτε επρόκειτο για το εργόχειρο που φιλοτεχνούσε για την προίκα της κόρης, είτε για την συχνά υπερβάλλουσα αγάπη για τον κανακάρη γιο της και ό, τι αυτό συνεπάγεται.

Ο Ελληνισμός επεβίωσε των χαλεπών καιρών ως αξιοζήλευτος ακριβώς επειδή η οικογένεια κρατούσε καλά και γερά γύρω από την Ελληνίδα γυναίκα, μάνα και σύζυγο. Από τις Σπαρτιάτισσες που εμφυσούσαν στα τέκνα τους την αξία του «υπέρ πάτριων μάχεσθαι», τις Μακεδονίτισσες που ρίχθηκαν στη μάχη για να βοηθήσουν τους άνδρες τους και ως ανταμοιβή τους επέτρεψε ο Μέγας Αλέξανδρος να φορούν στο κεφάλι τους πηλήκιο που θυμίζει περικεφαλαία, τις Σουλιώτισες που προτιμούσαν τον θάνατο από την ατίμωση, έως και τις Ηπειρώτισσες που κουβαλούσαν στις πλάτες τους τρόφιμα και οβίδες για να εφοδιάσουν τα παιδιά τους στο μέτωπο, η γυναίκα του Ελληνικού χώρου ανέκαθεν στεκόταν ανώτερη των περιστάσεων ενάντια σε όλες τις κακουχίες που σημάδεψαν τη χώρα και πάντα θα αποτελεί σημείο αναφοράς αυτοθυσίας, αυταπάρνησης αλλά και ανεξάντλητης αγάπης και στοργής.

Έως εδώ καλά, αλλά στις μέρες μας όλα τα σημεία αναφοράς ξεριζώνονται, όπως ξεριζώθηκε και ο άνθρωπος από τη φύση και τον πολιτισμό του και ξεχύθηκε στις μεγαλουπόλεις, όπου δεν υπάρχουν κοινωνικές εστίες σε ανθρώπινα μέτρα εντός των οποίων θα μπορούσε να ξεχωρίσει ο καθένας ανάλογα με τις αρετές του φύλλου του και της φύσης του. Σε αυτές τις πόλεις διαμελίζεται και η γυναίκα, όπου σφαδάζει μέσα σε μία σύγχυση ταυτοτήτων πέραν αυτών της συζύγου και της μάνας, όπως αυτών της εργαζόμενης, του επαγγελματικού στελέχους, της πολιτικού, αλλά και αυτής που σε όλες τις εκφάνσεις του βίου της θα πρέπει ασίγαστα να επιδιώκει την πλαστική ομορφιά και τρόπους ζωής που της υπαγορεύουν και απατηλά πρεσβεύουν τα μέσα της μαζικής ενημέρωσης και επιρροής. Μέσα από την κοροϊδία της «ισότητας», η γυναίκα ισοπεδώνεται και χάνει την ουσιαστικότατη υπόσταση που κατείχε, αυτήν του επίκεντρου μιας ανθρώπινης κοινωνίας.

Όπως και να έχουν τα πράγματα, το θηλυκό γένος εξακολουθεί να ασκεί την μέγιστη εξουσία στην διαμόρφωση του πολιτισμού. Όταν αλλοιώνεται η θηλυκότητα και η γυναικεία υπόσταση, μεταλλάσσεται αναλόγως και όλη η κοινωνική δομή, εφ' όσον στέλεχος αυτής της δομής είναι η οικογένεια, θεσμός άρρηκτα δεμένος με τη μητέρα. Κατά προφητικό τρόπο καυτηρίαζε ο Χένρυ Μίλλερ στο ίδιο του έργο την αμφίβολη τροπή που είχε πάρει η ανθρώπινη ανάπτυξη στην

χώρα του, εφ' όσον σήμερα διαπιστώνουμε ότι στις Η.Π.Α. η εγκληματικότητα έχει φτάσει ακόμα και στις αίθουσες των δημοτικών σχολείων, ελλείψει μίας υγιούς κοινωνικής δομής που βασίζεται στην οικογένεια. 


Άρα, όπως το κάθε τι το δυνατό, έτσι και η γυναίκα είναι πηγή ευεργετικής και καταστρεπτικής δύναμης. Δηλαδή μπορεί το ωραίο φύλο πάντοτε να υπήρξε πηγή έμπνευσης, δημιουργίας, σύμβολο γονιμότητας, γέννησης, στοργής, αλλά υπήρξε και πηγή πειρασμού, διαμάχης, αιτία πολέμων και σύμβολο ακολασίας. Αυτές οι αντιθέσεις που αποδίδονται στο θηλυκό του ανθρώπινου γένους την κάνουν τόσο ωραία όσο και επικίνδυνη, όπως την θάλασσα και την φωτιά. Εξ ου και το αρχαίο Ελληνικό ρητό «Πυρ, Γυνή και Θάλασσα»

ΓΥΝΑΙΚΑ

Ω θάλασσα κυμαίνουσα, αφροδαντελωμένη,

πολύφλοισβη κελεύτρια, πλεούμενα ναυλώνεις

τα πάθη και τους πόθους των ανδρών σου μαραζώνεις.

Ναυάγια οστρακόδερμα κρατάς στα σωθικά σου

Ω τι μυστήρια πάλλονται στην άσπονδη καρδιά σου!

Ω φλόγα πυρσοφόρητη και φωσφοροζωσμένη,

συ Kόρη Yπερίωνος, λικνίζουσα χορεύτρια

ανδρών τε και τρανών θεών κυρίαρχη μαγεύτρα,

ακόρεστα και λαίμαργα τυλίγει η ορμή σου

την ύλη που θωπευτικά πλησιάζει η αφή σου.

Tη φλόγα και τη θάλασσα ω Θήλυ ενσαρκώνεις.

Σαν πλοίο ακυβέρνητο κινούμενο στο κύμα

πορείες θαλασσόβρεχτες χαράζει σου το σχήμα.

Tην εύκαυστη τη φύση μου σαν φλόγα αγκαλιάζεις.

Στοιχειόπλαστη πλανεύτρα, συ Γυναίκα, με τρομάζεις!

-Παναγιώτης Τερπάνδρου Ζαχαρίου 1995-


WOMAN

"Many are the monsters of the earth and the sea, but none are as formidable as a woman"

(Menandros)

Later that evening I had the privilege of meeting some Greek women, friends of Seferiades' sister. Here again I was impressed by the absence of those glaring defects which make even the most beautiful American woman or English woman seem positively ugly. The Greek woman, even if she is cultured, is first and foremost a woman. She sheds a distinct fragrance; she warms and thrills you. ... The ordinary Greek girl whom one sees on the street is superior in every way to her American counterpart; above all she has character and race, a combination which makes for deathless beauty and forever distinguishes the descendants of ancient peoples from the bastard offshoots of the new world,"

- Henry Miller, The Colossus of Marousi, 1941-

Before we rashly interpret the above as nourishment for some kind of Greek aloofness, it is worth noting that the great American writer was referring to the Greek women he met during his visit in pre-WW II Greece. A time when Greek society had not yet been ground through the gears of Industry and the demoralization it sustained during its closer association with Western style mass media of the post war era.

Not that it was all roses for the Greek woman of the countryside, who, beyond working in the fields, raising children and keeping house, often had to sustain the pressures of an authoritative husband and an equally strict society. On the contrary, life was unforgivingly difficult. However, she was indeed the cornerstone of the family, as well as a flowing stream of culture that she bequeathed to her offspring with her every move and gesture, whether it was her needlework for her daughter's dowry or her often exaggerated adoration towards her son and all that it entailed.

If Hellenism had survived all the difficulties of its long past as something to be envied by all observant travellers it was largely due to the Greek family securely anchored around the Greek woman, mother and wife. From the Spartan mother who instilled in her son the sense of honour that came with the shield she handed him, the Macedonian women who had rushed to help their men in battle and were thus awarded the right to wear a helmeted head dress (as they still do in traditional costume) by Alexander the Great, to the Hepeirot women who carried on their backs food and ammo to supply their sons fighting the Italian forces in Albania, the woman of Greece has always risen above circumstances against all the plights that marked the country and will always constitute a point of reference of self-sacrifice and inexhaustible love and affection.

All is well up to this point, but nowadays all points of reference are being uprooted just as humankind is wrested from nature and traditions only to be thrown into large cities where there are no social hearths of human measures in which one can distinguish him/herself according to the virtues of his/her sex and nature. In such cities woman is fragmented, writhing in confusion beyond the identity of mother and wife, like that of a worker, a professional, a politician, as well as that of one who in all aspects of life must incessantly strive to achieve superficial beauty as ordained and deceivingly promoted by the mass media. Through the great hoax of "equality" woman is levelled down, thus losing her most significant substance - that of the nucleus of a human society.

As things may stand, the female of our species still exercises the greatest power over the formation of society. When her femininity and substance are altered, the very infrastructure of society is accordingly mutated, since the main pillar of this structure is family, an institution inseparable from the mother. Quite prophetically did Henry Miller condemn in his above work, as well as in his "Air Conditioned Nightmare," the dubious route that human development had taken in his country, since today serious crime in the U.S.A. has even reached the classrooms of elementary schools; and this due to the absence of a healthy society rooted in strong family institutions.

As is the case with anything powerful, woman is also a source of beneficial or destructive potential. That is to say, the more beautiful of the two sexes may have always been a fountain of inspiration, creation, a symbol of fertility, birth, tenderness and affection, but she has also been regarded as a source of temptation, conflict, cause for wars (Helen of Troy), a symbol of transgression (Eve, Pandora). These contrasts attributed to the female of our species make her as beautiful and as dangerous as the sea and fire. Hence the Greek tenet "Beware of fire, women and the sea."

WOMAN

Oh, foam-embroidered, hissing matron, furl-unfurling Sea,

you storm unleashing, undulating blanket of the deep,

what passions, yearnings, secret longings have you surged to sleep,

what barnacled, forsaken wrecks do in your bosom lie

embraced by curving billows, lulled to slumber by your sigh.

And you bright dancers, swirling swayers, all-engulfing Flames,

who men and mighty gods bewitch, vivaciously entice,

the light that you endow them with is paid at costly price,

for you Hyperion's daughters, fiery hoarders, lick and lash

at all that you insatiably devour and turn to ash.

Oh, Woman, what's the sea or flame comparing them to you,

for I'm tossed and cast much like a ship that flows along your wake,

whose course is plotted out along the swells that form your shape.

And like a flame your feline aura's wrapped around my soul.

Oh, element-begotten femme, I tremble at your call!

-Panagiotis Terpandros Zachariou- 1995